Συνήθως αντιμετωπίζουμε τους οδικούς άξονες με την λογική της ταχύτητας σε σχέση πάντα με την άφιξη σε έναν προορισμό. Πόσο πιο γρήγορα και πόσο πιο ασφαλώς. Ωστόσο, αυτό που λέμε δρόμος, διανύει πολλά περισσότερα …χιλιόμετρα από τα προφανή, καθώς οι αποστάσεις είναι μια μόνο παράμετρος της μεταμόρφωσης που μπορεί να επιφέρει σε έναν τόπο ή σε μια χωρική ενότητα, λειτουργώντας ως σημαντικός κρίκος σε μια αλυσίδα στην οποία εμπλέκονται οι συγκοινωνίες με την οικονομία, την κοινωνία, το περιβάλλον και την ανάπτυξη.

Γιατί τελικά πάντα ένας δρόμος, «κοιτάζει» προς το μέλλον … Άλλοτε πάλι, σου δείχνει πώς να πορευτείς εσύ προς αυτό.

Αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος για τον οποίο οι δρόμοι έχουν κατά καιρούς αποτελέσει πεδίο πολιτικών αντιπαραθέσεων και αντεγκλήσεων, φιγουράροντας σε προεκλογικές ατζέντες και σε αιτήματα συλλογικών φορέων.

Μια ομάδα διακεκριμένων πανεπιστημιακών και επιστημόνων από την Πάτρα, «ακτινογραφεί τους δρόμους του δυτικού άκρου της χώρας», μέσα από την ίδρυση ενός καινοτόμου Παρατηρητηρίου, βάζοντας σε διαρκή βάση στο μικροσκόπιο τους μεγάλους οδικούς άξονες: την Ολυμπία Οδό, την Ιόνια Οδό, τη Γέφυρα Ρίου – Αντιρρίου και τη Μορέας η οποία αφορά το τμήμα Κόρινθος-Τρίπολη-Καλαμάτα και τον κλάδο Λεύκτρο-Σπάρτη.

Άν αναλογιστεί κανείς π.χ. ότι οι επιμέρους αυτοί οδικοί άξονες της χώρας συγκροτούν ένα σύγχρονο οδικό δίκτυο συνολικού μήκους άνω των 600 χλμ, που διέρχεται από 12 νομούς και τρεις Περιφέρειες με συνολικό πληθυσμό πάνω από 2 εκατομμύρια ανθρώπους, αντιλαμβάνεται αμέσως το αυτονόητο της αναγκαιότητας της διαρκούς παρακολούθησης μελέτης και ανάλυσης των χωρικών επιδράσεών τους και της αναγκαιότητας της γνώσης αυτού που απλά και λαϊκά λέγεται «πού βγάζει ο δρόμος;»

Τα βασικά στελέχη του Παρατηρητηρίου Οδικών Αξόνων Δυτικής Ελλάδας και Πελοποννήσου (ΠΟΑΔΕΠ), είναι πανεπιστημιακοί και ερευνητές, που είχαν ασχοληθεί με έρευνες και μελέτες για τις κοινωνικοοικονομικές επιδράσεις των μεγάλων συγκοινωνιακών έργων στην οικονομία της περιφέρειας.Πρόκειται για τους Αθανάσιο Μπέλλα Ομ. Καθηγητή Παν/μιου Πατρών, Βασίλη Παππά Καθηγητή Παν/μιου Πατρών και Σαρδελιάνο Δημήτρη Συγκοινωνιολόγο – Γεωπληροφορικό οι οποίοι ακολουθώντας τη διεθνή πρακτική, καταγράφουν σε συνεχή βάση και με συγκεκριμένο και μετρήσιμο τρόπο τα αναπτυξιακά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά και συγκοινωνιακά χαρακτηριστικά των περιοχών που επηρεάζονται από τους προς μελέτη οδικούς άξονες.

Αποδέκτες των αποτελεσμάτων αυτής της ανεξάρτητης δομής είναι οι δημόσιοι φορείς και οργανισμοί, οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι επιχειρήσεις, τα Πανεπιστήμια και οι μελετητές, οι ίδιοι οι φορείς λειτουργίας των αυτοκινητόδρομων και το ευρύ κοινό που επιθυμεί για οποιοδήποτε λόγο ενημέρωση γύρω από το «σενάριο» των δρόμων, τις θετικές και αρνητικές επιπτώσεις τους.

Η αρχή για το Παρατηρητήριο έγινε το 2009, οπότε και ιδρύθηκε, ωστόσο η λειτουργία του εντάθηκε και έγινε συστηματική πριν από ενάμιση χρόνο.

Η έδρα του είναι στο Ρίο της Πάτρας και η λειτουργία του, σε ανεξάρτητη βάση, έχει την τεχνική και οικονομική στήριξη των παραχωρησιούχων εταιριών των τεσσάρων μεγάλων οδικών έργων της Δυτικής και Νότιας Ελλάδας.

Το Παρατηρητήριο στελεχώνεται από επιστήμονες οικονομολόγους και μηχανικούς και διαθέτει κατάλληλο επιστημονικό προσωπικό, τεχνογνωσία και ειδικές τεχνικές μεθόδους για τη συνεχή παρακολούθηση αυτών των επιδράσεων στην Δυτική Χώρα (Περιφέρειες Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ηπείρου), καθώς και ευρύτερα. Σημαντική είναι η μεθοδολογία και υποδομή που διαθέτει στον τομέα των γεωγραφικών πληροφοριακών συστημάτων (GIS).

Διαθέτει σύστημα Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών με γεωβάση που είναι δομημένη με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι δυνατή η αποτύπωση της διαχρονικής εξέλιξης των δεικτών και μεταβλητών σε όλα τα επίπεδα διοικητικής διαίρεσης της Ελληνικής Επικράτειας όπως αυτά διαμορφώθηκαν στο χρονικό διάστημα από το 1981 έως σήμερα.

Η λειτουργία του βρίσκεται σε πλήρη εναρμόνιση με τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αποτίμηση των επιδράσεων των Διευρωπαϊκών Δικτύων στην ανάπτυξη και συνοχή του Ευρωπαϊκού Χώρου. Η οργάνωση και η δραστηριότητά του ακολουθεί τις αρχές και τα πρότυπα που εφαρμόζουν παρόμοια παρατηρητήρια στον ευρωπαϊκό χώρο, τις τελευταίες δεκαετίες, με θετικά αποτελέσματα.

Βασική του δραστηριότητα είναι η κατάρτιση, σε συνεχή βάση και μελέτη κατάλληλων δεικτών που μετρούν τις χωρικές επιδράσεις των οδικών αξόνων, καθώς και η παραγωγή σχετικών μελετών, ερευνών και εκθέσεων.

Ιδιαίτερη θέση κατέχει στις έρευνές του η μελέτη του φαινόμενου του κοινωνικού αποκλεισμού, της φτώχειας, της ανεργίας και των ανισοτήτων, που ενδημούν στους περισσότερους νομούς που διατρέχει το οδικό δίκτυο αναφοράς του Παρατηρητηρίου.

To Παρατηρητήριο επίσης καταγράφει, εκτός από τις άμεσες επιπτώσεις, και τη διαρκή επίδραση των οδικών αξόνων στην προσβασιμότητα των περιοχών διέλευσης τους, τόσο αυτόνομα, όσο και σε συνδυασμό με τους λοιπούς οδικούς άξονες της χώρας.

Κύρια αποστολή του και επιδίωξη είναι η διαρκής ενημέρωση του κοινού για τις επιδράσεις αυτές μέσω της ιστοσελίδας του (http://www.poadep.gr) και άλλων μέσων δημοσιότητας, όπως με τη διοργάνωση ή τη συμμετοχή του σε ημερίδες, συνέδρια και άλλες εκδηλώσεις.

Ως ένα εξειδικευμένο όργανο ανοικτής πρόσβασης και ενημέρωσης, το Παρατηρητήριο απευθύνεται και επιζητεί συνεργασίες και δικτύωση με το επιστημονικό δυναμικό της χώρας, τους οργανισμούς, τον επιχειρηματικό κόσμο, τα ερευνητικά κέντρα και τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα.

Το ΠΟΑΔΕΠ στοχεύει στο να αποτελέσει επίσης ένα χρήσιμο εργαλείο για την υποστήριξη και προώθηση κατάλληλων μέτρων πολιτικής από τους αρμόδιους αναπτυξιακούς και διοικητικούς φορείς που έχουν την ευθύνη υλοποίησης του περιφερειακού, οικονομικού, κοινωνικού και χωροταξικού σχεδιασμού στην περιοχή.

Η επεξεργασία όλων των δεδομένων, σε διαρκή χρονική βάση και με κατάλληλες επιστημονικές μεθόδους και τεχνικές, παρέχει χρήσιμες και αξιόπιστες πληροφορίες για το είδος και την έκταση των προκαλούμενων μεταβολών στον οικονομικό και κοινωνικό ιστό των περιοχών επιρροής τους.

Με τη σειρά τους, οι πληροφορίες αυτές μπορούν να αποτελέσουν τη βάση διαμόρφωσης πολιτικής και λήψης παρεμβατικών μέτρων για την άρση πιθανών στρεβλώσεων και την τόνωση της περιφερειακής ανάπτυξης.

Κατά συνέπεια, το Παρατηρητήριο αποτελεί ένα σημαντικό στρατηγικό εργαλείο, ένα χάρτη πορείας στο σήμερα και το αύριο, έτσι όπως αυτό διέρχεται από τους οδικούς άξονες και επηρεάζει τις ταχύτητες της δικής μας καθημερινότητας.

 Γιώτα Κοντογεωργοπούλου

thebest.gr